Ahozkotasuna, idazketa eta hipermedioa

Hasteko, gogora ekarri behar da teknologia guztiak elkarri loturik daudela, eboluzioan. Bere garaian, inprentaren teknologia berria ona izan zen, izan ere, idazkerari(oso mugatua bazen ere, teknologiaren ahalmen urriengatik) izaera hipertestuala ematen zion.

Hipertestuaz ari garenean lotura esplizituz zeharkaturiko testua dela esan behar dugu, blokeetan zatiturik eta zeharkaturiko loturez jositako testua, alegia. Beraz, testua erabiltzeko era da, hainbat ezagutza edo domeinatura aplikagarria. Gaur egungo, programa informatikoetan soinu eta irudiekin lotzean hipermedio balioa du. Bestalde, testua idatzitako hitzen multzoa da, argibide, nota zein azalpen orotik at dagoena, guztiz autonomoa.

• Ondorioz, hipertestua aberatsagoa izango da, elakarri loturiko testuek osatzen dutelako. Hipertestua, hortaz, ez-autonomoa, ez-lineala eta erabat irekia izango da eta berau irakurtzeko askatasuna eskainiko digu.

• Hipermedioa, berriz, hipertestuaz gain, soinu eta irudien inplikazioaz sorturiko lana da, berez, inprenta egon aurretik erabili zen eta, azkenik, testuen nagusitasunaren ondorioz galdu zen.

Beste alde batetik, Moreno Hernandez-ek sailkapen bat egiten du adibideekin testua, hipertestua eta hipermedioak ulertzeko:

Testua: informatikan, Word-eko testu bat izango litzateke, eta informatikatik kanpo, liburu arrunt bat.

Hipertestua: informatikan, bilatzaile batetako emaitza izango litzateke, eta aldiz, informatikatik at, hiztegia.

Hipermedioa: informatikan, Encarta Hiztegi Entziklopedikoa izango genuke, eta hortik kanpo, hiztegi entziklopediko bat. Iturriak:

• ONG, Walter. Oralidad y escritura. Kontsulta eguna: 2007ko abenduaren 12a, 12:14
• MORENO HERNÁNDEZ, Carlos. Literatura e hipertexto. Kontsulta eguna: 2007ko abenduaren 12a, 11:57
• http://eu.wikipedia.org/wiki/Hipertestu. Kontsulta eguna: 2007ko abenduaren 5ean, 12:06

HIPERTESTUA NOIZTIK?

Hipertestua informazioa eduki-bloke desberdinetan antolatzen teknologia bat da, esteka batzuen bidez loturik daudenak. Esteka horien artean aukeratuz, informazioa berreskuratu eta handiagotzen da.

Badirudi aipatutako kontzeptua gaur egungoa dela eta gehienok teknologia berrien etorrerarekin ezagutu dugu. Haatik, P. Landow eta beste teoriko batzuk diote aintzinatik, eskuz idatziak zein inprimatutako liburuetan, hipertestuaren aintzindaritzat har daitezkeen elementuak topatu ditzakegula. Testu zaharretan aurkitzen ditugun aipamen, bibliografia erreferentziak, orriaren oineko eta bazterreko notak, aurkibidea eta bestelakoez gain, badira hiztegiak eta entziklopediak bezalako lanak, esate baterako, testuarenganako hurbiltze bat helburu dutenak eta irakurketa lineal batetik urruntzen dena.

Hipertestuaren aintzindariak hauetxek dira:

- Orriaren oineko notak

- Aipu literarioak eta bibliografia erreferentziak

- Eskuz idatzitako eta bazterreko notak

- Hiztegiak eta entziklopediak

http://www.ldc.usb.ve/~abianc/hipertexto.html